De of het? Welk lidwoord is juist?
3 September 2008
Gisteren kreeg ik van Hasan een vraag over lidwoorden. Ik heb de regels erbij gezocht en ik hoop dat je er iets aan hebt. Hasan, ik weet niet of jij in Nederland bent geboren, maar ik zag voor nieuwkomers een interessante link op de site van Onze Taal. Het is een hele lijst met allemaal sites voor mensen die Nederlands willen leren. Het gaat dus over Nederlands als tweede taal, oftewel NT2. Klik hier voor de link naar Onze Taal.
De woorden die in onderstaande categorieën vallen zijn bijna altijd het-woorden:
· verkleinwoorden: boompje, neefje, tafeltje;
· namen van talen: Nederlands, Frans;
· namen van landen en plaatsen: het zonnige Spanje, het Irak van na de oorlog, het hippe Kopenhagen;
· namen van metalen: ijzer, kwik;
· namen van windrichtingen: zuiden, noordwesten;
· namen van sporten en spellen: paardrijden, kaarten, voetbal;
· woorden met twee lettergrepen die beginnen met be-, ge-, ver- en ont-: belang, gedrang, verkeer en ontvangst;
· woorden die eindigen op -isme, -ment, -sel en -um: socialisme, monument, kapsel en mausoleum.
De woorden die in deze categorieën vallen zijn de-woorden:
· woorden voor vruchten, planten en bomen: peer, brandnetel, kastanje, narcis;
· namen van rivieren en bergen: IJssel, Alpen;
· namen van cijfers en letters: twee, m, tussen-n;
· de meeste woorden die mensen aanduiden: leraar, kapper, kapster;
maar let op het Kamerlid en het teamhoofd.
Verder zijn woorden met de volgende uitgangen meestal de-woorden:
· -heid, -nis: vrijheid, kennis;
· -de, -te: vrede, dikte;
maar verzameltermen met ge- ervoor zijn het-woorden: het gebergte;
· -ij, -erij, -arij, -enij, -ernij: voogdij, stomerij, rijmelarij, woestenij, razernij;
maar: het schilderij;
· -ing, -st (achter een werkwoordstam): buiteling, winst, dienst;
· -ie, -tie, -sie, -logie, -sofie, -agogie: familie, positie, visie, biologie, filosofie, pedagogie;
· -iek, -ica: muziek, retorica;
maar onzijdig zijn: het antiek, het elastiek en het publiek;
zowel de als het is mogelijk bij: diptiek, koliek, mozaïek, portiek, reliek, triptiek;
· -theek, -teit, -iteit: mediatheek, puberteit, spontaniteit;
· -tuur, -suur: natuur, censuur;
maar: het avontuur, het barbituur, het fournituur, het postuur en de óf het montuur;
· -ade, -ide, -ode, -ude: tirade, planetoïde, periode, attitude;
maar: niet-telbare stofnamen op -ide zijn onzijdig (bijvoorbeeld chloride en bromide)
· -ine, -se, -age: discipline, analyse, lekkage;
maar: het percentage, het promillage en de óf het bosschage, corsage, personage, vitrage en voltage;
· -sis, -tis, -xis: crisis, bronchitis, syntaxis;
maar: het chassis.
Plaats op Nu Jij
on February 22nd, 2009 at 11:18 pm
Hoi,
Geweldig ik heb hier echt veel aan. Kan het wel goed gebruiken voor mijn opleiding.
Groetjes Euredice
on April 24th, 2009 at 3:42 pm
is het het hart of de hart???????
on April 24th, 2009 at 4:15 pm
Hallo,
In de woordenlijst staat het hart. Het is dus juist.
Hartelijke groet,
Marielle van Sleen
on November 26th, 2009 at 9:40 pm
Is het ‘de accordeon’ of ‘het accordeon’?
on November 26th, 2009 at 10:08 pm
Beste Johannes,
Het mag beide. In de woordenlijst staat: accordeon [ac·cor·de·on], de[m.] en het, accordeons [ac·cor·de·ons] Waarschijnlijk zeggen ze boven de rivieren de en onder de rivieren het. Ik kom van boven de rivieren en ik zeg de accordeon.
Je mag dus kiezen. Wat vind je prettiger klinken?
Met vriendelijke groet,
Marielle
on April 2nd, 2010 at 11:37 am
Is het de afdelingshoofd of het afdelingshoofd
on April 27th, 2010 at 9:52 pm
Is het ‘de afval’ of ‘het afval’?
on April 27th, 2010 at 10:13 pm
Is het ‘de kraam’ of ‘het kraam’?
En hoe zit het in samenstellingen? Ik zou zeggen ‘het viskraam’ maar ‘de groentekraam’.
on July 19th, 2010 at 2:51 pm
Ik kom een andere keer op je vraag terug. Je vindt hem dan terug in de rubriek Taalvraag.